Houten Plaatmateriaal–Verwerken en Afwerken

Werken met en schilderen van houten plaatmateriaal

Er zijn bij de bouwmarkt of vakhandel vele soorten “houten” plaatmateriaal te verkrijgen. Elk van deze houten platen hebben hun eigen unieke samenstelling, toepassing en wijze of gemak van verwerken. Denk hierbij aan MDF, OSB, Multiplex, Hardboard en Spaanplaat. Welke plaat gebruik je voor welke klus. Welke voorbehandeling is noodzakelijk. Hoe werk je de platen af? Als de houten plaatmaterialen in het zicht komen en / of een gebruiksdoel hebben of een decoratieve functie krijgen, zullen deze -ter bescherming of verfraaiing- afgewerkt moeten worden met b.v. verf, lak, beits of behang. Mede afhankelijk van het uiteindelijke gebruiksdoel, kan je bij de afwerking van de diverse plaatmaterialen de volgende stappen aanhouden:

Algemeen bij schilderen van plaatmateriaal met een “houtverf”:
  • Ontvet de ondergrond *
  • Schuur de ondergrond **
  • Maak de ondergrond stofvrij.
  • Breng -bij voorkeur- twee lagen grondverf aan ***
  • Plamuur schroefgaten e.d. met een twee-componenten-plamuur of houtrotvuller.
  • Plamuur de kopse kanten die in het zicht komen met een lakplamuur.
  • Breng -bij voorkeur- twee lagen verf aan in zijdeglans of hoogglans.
  • Schuur de ondergrond tussentijds na iedere behandeling en maak stofvrij.* gebruik bij MDF speciale reinigingsdoekjes
    ** in het bijzonder bij glad plaatmateriaal is schuren noodzakelijk om een goede hechting van de verf te verkrijgen
    *** gebruik bij het schilderen van beton multiplex bij voorkeur een kunststof primer of multiprimer
Algemeen afwerken van plaatmateriaal  met behang: *
  • Ontvet de ondergrond.
  • Schuur de platen, vooral die met een gladde oppervlakte structuur (MDF, Board, Beton triplex)
  • Schuur de scherpe randen van de kopse kanten.
  • Maak de ondergrond stofvrij.
  • Breng een laag grondverf of isoleer aan**
  • Plamuur schroef- en spijkergaten en de naden/overgangen van de platen met en muurvuller.
  • Schuur de ondergrond en maak stofvrij.
  • Werk de platen af met het gewenste behang of met muurverf (twee lagen)* platen met grove oppervlaktestructuur zijn minder geschikt voor afwerking met (dun) behang
    ** het aanbrengen van een grondverf of isoleer is raadzaam, omdat door het aanbrengen van een watergedragen product (lijm of “latex”) het kan voorkomen dat de inhoudsstoffen uit het hout oplossen en voor vlekvorming in de afwerklaag zorgen. Dit geldt niet voor Beton Multiplex, welke al met een harslaag is afgewerkt.
Soorten houten plaatmateriaal

(en enkele toepassingsmogelijkheden)
Achtereenvolgens: Beton Multiplex, Hardboard, MDF, Multiplex, OSB, Spaanplaat, Underlayment.

Beton Multiplex

Samengesteld uit multiplex van vuren- of populierenhout, afgewerkt met een slijtvaste harslaag.
Onder andere te gebruiken voor

  • Betonbekisting.
  • Meubels.
  • Speelgoed.
  • Beschot voor wagens.

Voordeel beton multplex

  • Relatief glad oppervlak.
  • Watervast.

Nadeel beton multiplex

  • Splinteren van de toplaag.
  • Kunststof of multiprimer vereist.
  • Relatief zwaar.
  • Relatief duur.

Gangbare afmetingen beton multiplex

  • dikte 12 tot 18 mm.
  • 122 x 61 cm. en 250 x 125 cm.
Hardboard


Samengesteld door het onder hoge druk verlijmen van houtvezels met water.
Onder andere te gebruiken voor:

  • Achterschotten voor kasten en meubels.
  • Bedbodems.
  • Bekledingsmateriaal.

Voordeel hardboard

  • Eenvoudig te verwerken.
  • In (licht) gebogen vorm te bevestigen.
  • Zeer goedkoop.

Nadeel hardboard

  • Relatief dun
  • Goedkopere uitstraling (mede afhankelijk van de afwerking)
  • Alleen met een dekkende verf af te werken of eerst te isoleren.

Gangbare afmetingen hardboard

  • Dikte 3,2 tot 5,5 mm.
  • 122 x 61 cm. en 200 x 90 cm.
Mdf – Medium Density Fibreboard


Samengesteld door het verlijmen -onder hoge temperatuur en onder hoge druk persen- van houtstofvezels.
Onder andere te gebruiken voor

  • Meubels.
  • Aftimmering.
  • Lijstwerk.
  • Speelgoed enz.

Voordeel MDF

  • Strak af te werken.
  • Makkelijk te bewerken.
  • Zowel dekkend als transparant af te werken.

Nadeel MDF

  • Alleen voor gebruik binnen.
  • Mindere uitstraling bij een transparante afwerking.

Gangbare afmetingen MDF

  • Dikte 4 mm. tot 22 mm.
  • 122 x 61 cm. en 244 x 122 cm.
Multiplex


Samengesteld door verlijming van verschillende lagen fineer in dwarslagen.
Onder andere te gebruiken voor:

  • Betimmering binnen.
  • Vloeren.
  • Scheidingwanden.
  • Tafelbladen.

Voordeel multiplex

  • Sterk.
  • Verscheidenheid jaarringen en structuur.
  • Zowel dekkend als transparant af te werken.

Nadeel multiplex

  • Relatief zwaar.
  • Verscheidenheid jaarringen en structuur.

Gangbare afmetingen multiplex

  • Dikte 3,6 mm. tot 18 mm.
  • 122 x 61 cm. en 244 x 122 cm.
Osb – Oriented Strand Board


Samengesteld door verlijming van grove houtspaanders onder hoge druk.
Onder andere te gebruiken voor

  • Vloerconstructies.
  • Wandconstructies.

Voordeel OSB

  • Middel sterk.
  • Eenvoudig te verwerken.
  • Verkrijgbaar met messing en groefverbinding.
  • Zowel dekkend als transparant af te werken.

Nadeel OSB

  • Minder geschikt voor decoratief werk.
  • Door de grove structuur geen strakke afwerking.

Gangbare afmetingen OSB

  • Dikte 9 mm. tot 18 mm.
  • 122 x 61 cm. en 244 x 122 cm.
Spaanplaat


Samengesteld door verlijming van houtspaanders, – zaagsel en – krullen.
Onder andere te gebruiken voor

  • Egaliseren van vloeren
  • Werkbladen
  • Kasten

Voordeel spaanplaat

  • Relatief goedkoop.
  • Makkelijk te verwerken.

Nadeel spaanplaat

  • Wat grove structuur.
  • Vochtgevoelig.
  • Bij voorkeur dekkend af te werken.
  • Lastig strak af te werken (lakplamuur)

Gangbare afmetingen spaanplaat

  • Dikte 8 mm. tot 18 mm.
  • 125 x 62 cm. en 250 x 125 cm.
Underlayment


Samengesteld uit verlijmd grenen hout in dwarslagen.
Onder andere te gebruiken voor

  • Vloerconstructies.
  • Wandconstructies.

Voordeel underlayment

  • Sterk.
  • Relatief goedkoop.

Nadeel underlayment

  • Grove structuur
  • Lastig af te werken

Gangbare afmetingen underlayment

  • Dikte 9 mm. tot 18 mm.
  • 122 x 61 cm. en 244 x 122 cm.

 

Relevante artikelen:

Het plaatsen van een gipsplaten wand

Muurverven: soorten en kwaliteiten

Behangen en muurafwerking

17 gedachten over “Houten Plaatmateriaal–Verwerken en Afwerken”

  1. Beste Sandra,

    Je kunt een sealer gebruiken, maar eventueel ook de gegronde kopse kanten nog een keer overgronden en vervolgens twee maal aflakken in de gewenste verf.
    Hebben de kopse kanten veel onregelmatigheden, dan kun je ook nog overwegen deze eerst te plamuren met een lakplamuur. Alhoewel de delen misschien niet direct met water in aanraking komen, zijn deze mogelijk wel kwetsbaar bij vocht.

    Mvg – Sjaak

  2. Goedemiddag
    Vraagje, ik heb interprime (gegronde multiplex). Dit wil ik toepassen in de badkamer. Moet ik de kopse kanten nu ook eerst voorbehandelen met randsealer?
    (Het komt niet in direct contact met water, ze vormen de lades).
    Alvast bedankt!

  3. Beste Jacqueline,

    Behandel het underlayment een aantal keer met een transparante, kleurloze beits op waterbasis (acryl)
    In tegenstelling tot een terpentine-afdunbaar product vergeelt een acryl product niet.
    Enige verkleuring van het hout onder invloed van de zon voorkom je op termijn bijna niet.
    Een transparante “off-white” beits verdoezelt het effect dan enigszins.

    Mvg – Sjaak

  4. Goedemiddag! Wij zijn bezig met underlayment platen in kinderkamers als speelhut. Nu willen we ze graag behandelen, maar willen geen vergeling in de loop der tijd.. wie heeft DE tip wat te gebruiken?? Ik zie door de bomentbos niet meer Hihi… Alvast bedankt!

  5. Wie heeft er tips voor afwerken hardboard?
    Het hardboard is aangebracht ivm een betengelde wand. De andere kamermuren wil ik afwerken met structuurverf, kan ik dit ook aanbrengen op het hardboard?
    Mvrgr Marian ne

  6. Beste Marianne,

    Je kunt de board platen (uiteindelijk) afwerken met een structuurverf. Wel moet je de platen voor behandelen met een isoleer, omdat anders de kans bestaat dat inhoudsstoffen uit het board doorslaan in de verf (rood-bruine vlekken)

    Mvg – Sjaak

  7. Tip voor afwerken hardboard?
    Het hardboard is aangebracht ivm een betengelde wand. De andere kamermuren wil ik afwerken met structuurverf, kan ik dit ook aanbrengen op het hardboard?
    Mvrgr Marian ne

  8. Beste Martine,

    De dikte zal afhangen van het gebruiksdoel en de ondergrond waartegen je het paneel wilt plaatsen en al dan niet aangebrachte tengels.
    Het meest vlakke is MDF, wat je eerst -na schuren- met een grondverf behandelt om “doorbloeden” van inhoudsstoffen tegen te gaan. Dit heft tevens de zuiging op. Overgangsnaden tussen de platen strijk je glad met een lakplamuur of muurvuller (naden eventueel eerst voorlijmen tegen de zuiging)
    Nadien kan je het behang met de lijm volgens de voorschriften op de verpakking aanbrengen en behangen.

    Mvg – Sjaak

  9. Goedemiddag,

    Ik zou graag behang (zo’n 2.5m bij 2m) op een plaat willen doen. Van welk materiaal kan ik het beste een plaat kopen en van welke dikte? Hoe zou ik het beste de plak kunnen behandelen voor ik ga behangen? Of zijn er ook platen waar geen voorbehandeling nodig is?

    Mvg
    Martine

  10. Beste Ineke,

    Acrylaat producten (water afdunbaar) bevatten weinig oplosmiddelen en zijn in vele kwaliteiten te koop.
    Goedkoop is vaak duurkoop. Bij verf bepalen het bindmiddel, pigmenten en inhoudsstoffen de prijs, kwaliteit en duurzaamheid. Het beste kun je verven van een A-merk (Histor, Flexa) of een professionele verf (Sigma, Sikkens, Wyzonol) kopen. Deze verven dekken veelal beter en zijn duurzamer, dan wel slijtvast.
    Gebruik bij een dekkende afwerking eerst een acryl grondverf en vervolgens schilder je af met een slijtvaste acryl verf in de gewenste kleur. Breng voor de afwerking, gegeven de functie minimaal 2, maar bij voorkeur drie lagen aan.
    De overgangen/kieren van plaat naar staander kun je desgewenst met acrylaatkit afdichten vóór de laatste afschilder laag.
    Kit -na het schilderen- de kieren/aansluitingen bij vloer en plafond af met siliconenkit om vochtindringing te voorkomen.

    Mvg – Sjaak

  11. Beste Sjaak,
    Het is juist mijn probleem; de OSB 3 platen zijn gekozen om hun waterbestendigheid en moeten tegen veel watercontact kunnen.
    Ze zijn vrij glad, en in een houten frame vastgeschroefd.
    Wat voor een kleurlak kwaliteit zou dan milieu verantwoord, betaalbaar en mooi kunnen zijn?
    Ik hoop dat je me kan helpen, al realiseer ik me dat het nogal moeilijk is.
    Groet, Ineke.

  12. Beste Ineke,

    Als het OSB glad is en niet direct met het water in aanraking komt, dan zou je voor één van de twee oplossingen kunnen kiezen. Glasweefselbehang zou dan de voorkeur hebben.
    Is de houtstructuur te ruw, dan is vol schilderen of lakken een betere optie, omdat het behang mogelijk onvoldoende op de gehele ondergrond hecht.
    Bij dekkend schilderen en/of behangen in beide gevallen bij voorkeur een primer/grondverf gebruiken om de inhoudsstoffen van het OSB te isoleren. Bij (transparant) lakken minimaal 3 á 4 lagen opzetten om de platen voldoende van vocht af te sluiten.

    In beide gevallen geldt wel dat dit kwetsbaar zal zijn als de platen direct in aanraking komen met vocht.

    Mvg – Sjaak

  13. Beste medewerker,
    Ik heb OSB 3 platen als badkamermuren. Hoe kan ik die het beste, mooiste afwerken? Lakken, of met afwasbaar behang?
    m.vr.gr. Ineke

  14. Beste Maud,

    Een buitenbeits kan direct op kaal hout aangebracht worden; is in feite grondverf en aflak ineen.
    Beits is transparant of dekkend te verkrijgen en is vochtregulerend. De keuze van beits (of éénpotsysteem of schakelverf, wat hetzelfde is) is met name aan te raden als de ondergrond onvoldoende droog gedacht wordt.

    In principe bent u -na reinigen en schuren- bij een dekkende afwerking vrij in de keuze, of grondverf en twee maal afschilderen, of een aantal lagen dekkende beits.

    Bij triplex is het wel van belang de kopse kanten (randen) goed in de verf of beits te werken omdat deze kanten poreus/vochtgevoelig zijn.

    Mvg – Sjaak

  15. Beste medewerker
    Mijn buurvrouw heeft triplexplaat buiten aan mijn schutting
    geplaatst .Ik wil deze platen schilderen of lakken maar ik weet
    niet wat ik moet gebruiken. Zij heeft zelf aan haar kant
    Ceta Bever beits gebruikt en niet voorbehandelt meteen de verf erop gesmeerd. Wat moet ik nu?
    Dank voor uw antwoord.
    mvrgr

  16. Beste Ger,

    Allereerst mijn excuses voor de late reactie.
    De schimmel duidt er op dat er toch sprake is van vocht.
    Is dit vocht van vóór het dakdekken, dan zal dit in de loop van de tijd te verwijderen zijn (is als zwarte poeder weg te wrijven).
    Als je de ondergrond dan vervolgens reinigt en schuurt, dan is de underlaymant af te werken met een dekkende of transparante beits. Beits heeft tot voordeel dat dit een vochtregulerend product is, zodat het hout kan blijven ademen en de verf niet zal bladderen.
    Verpoedert de schimmel op termijn niet, dan is er nog steeds een vochtprobleem of ventilatieprobleem en zal dit eerst achterhaald en opgelost moeten worden.

    Mvg- Sjaak

  17. Goedenavond,
    ik heb underlayment platen op een dakje van de carport. Bovenop heeft een dakdekker het waterdicht gemaakt en grind er op gelegd. Onderkant is niet afgewerkt en vertoont momenteel vochtschimmel. Graag oplossing hoe dit te behandelen of met welke soort verf het afgedicht kan/moet worden.
    Vr. groet,
    Ger

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *